Czy palenie drewnem jest ekologiczne?

Jeżeli spojrzymy na sprawę wyłącznie z punktu widzenia dostępnych zasobów naturalnych, emisji dwutlenku węgla i zamykania cyklu obiegu surowców w przyrodzie – to tak, drewno można uznać za paliwo ekologiczne. Podczas jego spalania emitowana jest podobna ilość dwutlenku węgla, jaką pochłonęło drzewo, z którego pochodzi drewno. Poza tym – są sadzone nowe drzewa, a odpowiednio prowadzona gospodarka leśna zapewnia ekologiczne, czyli zrównoważone wykorzystywanie zasobów. Dlatego stwierdzenie, że palenie drewnem w kominku jest ekologiczne jest prawdziwe, pod warunkiem, że mamy pewność, iż drewno pochodzi z odpowiednich upraw, a podmiot, który je sprzedaje prowadzi odpowiedzialną gospodarkę leśną. Te kwestie nie zawsze jednak da się łatwo zweryfikować.

Kolejny aspekt, który należy rozważyć, zastanawiając się, czy palenie drewnem jest ekologiczne, to kwestia alternatyw. Drewno i produkty drewnopochodne, ewentualnie biomasa, spalane w kotłach najczęściej służą pozyskaniu energii do ogrzewania domu. Czy zatem istnieją alternatywne rozwiązania, które jako bardziej ekologiczne posłużą osiągnięciu tego samego celu? Owszem, a najtańszą z popularnie stosowanych metod na pozyskanie ciepła są kolektory słoneczne, których nie należy mylić z panelami słonecznymi. „Solary” wychwytują ciepło z promieni słonecznych i wykorzystują je do ogrzania wody – najczęściej wody użytkowej. Można je jednak też wykorzystać jako wsparcie systemu grzewczego domu.  Temu samemu celowi mogą służyć instalacje fotowoltaiczne składające się m.in. z paneli fotowoltaicznych – zamieniające energię słoneczną na elektryczną, którą można wykorzystać do podgrzewania wody. Jeszcze innym rozwiązaniem, bijącym ostatnio rekordy popularności, jest pompa ciepła. Urządzenie, które wykorzystuje różnicę temperatur na zewnątrz i wewnątrz, albo nad ziemią i pod ziemią do ogrzania wody. Działając dokładnie odwrotnie niż lodówka, pompa zapewnia komfortowe warunki termiczne wewnątrz domu. Jeszcze prostszym rozwiązaniem jest gruntowy wymiennik ciepła – konstrukcja niezwykle prosta i skuteczna, która może służyć do ogrzewania domu.

Odpowiadając na drugą część tytułowego pytania: czy spalanie drewna jest szkodliwe (a dokładnie czy negatywnie wpływa na jakość powietrza), to trzeba wyraźnie stwierdzić, że niestety tak. Spalanie drewna jest szkodliwe, bowiem dym pochodzący ze spalania drewna składa się ze złożonej mieszaniny gazów i drobnych cząstek (zwanych również zanieczyszczeniem cząstkami stałymi, pyłem zawieszonym lub PM). Oprócz zanieczyszczeń cząsteczkowych, dym drzewny zawiera kilka toksycznych zanieczyszczeń powietrza [1] , są to m.in.
•    benzen 
•    formaldehyd
•    akroleina
•    wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA)

Największym zagrożeniem dla zdrowia ze strony dymu są drobne cząsteczki, zwane również drobnymi cząstkami stałymi lub PM 2,5. Te ostatnie są wyjątkowo małe. Mają średnice poniżej 2,5 µm (stąd ich nazwa). Podczas oddychania docierają do płuc, skąd wraz z krwią wędrują po całym organizmie. To z kolei powoduje u osób chorych na astmę nasilenie jej objawów, może doprowadzić do ostrego zapalenia oskrzeli, powoduje większe ryzyko zawałów i zapalenia płuc oraz prowadzi do przewlekłych chorób płuc. Cząstki dymu ze spalania drewna to nie tylko sadza – na jej powierzchni może się osadzać co najmniej 200 najbardziej toksycznych znanych związków chemicznych – dioksyny, furany, formaldehyd, metale ciężkie i wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne. Badania pokazują [2], że wdychanie dymu pochodzącego z opalania w piecu drewnem jest nawet gorsze niż bierne wdychanie dymu papierosowego. Spalenie 15 kg drewna oznacza wyemitowanie tyle pyłów PM2.5 co ponad 3 tys. papierosów. A dym ze spalania drewna zawiera znacznie wyższe stężenia szkodliwych substancji chemicznych, takich jak wspominane wcześniej m.in. dioksyny i formaldehyd, niż dym papierosowy.  Innym zagrożeniem związanym ze spalaniem drewna (ale też węgla) jest powstawanie czadu. Czad to potoczna nazwa tlenku węgla (CO) – silnie toksycznego gazu, który powstaje w wyniku niepełnego spalania substancji zawierających w cząsteczkach węgiel. Czad powstaje, gdy urządzenia grzewcze: kominek, piec etc. jest wadliwe lub nieprawidłowo użytkowane, np. wtedy, gdy przewód kominowy jest zapchany, palenisko zostanie przedwcześnie zamknięte, a pomieszczenie przy okazji jest słabo wentylowane. Każdego roku w Polsce od zatrucia czadem umiera kilkadziesiąt osób, a kilka tysięcy ulega poważnemu zatruciu [3] . Badania laboratoryjne wykażą oczywiście różnicę w zawartości dymu pochodzącego ze spalania drewna i węgla, jednak wpływ obydwu rodzajów dymu na ludzkie zdrowie jest tak samo niekorzystny. Długotrwałe wdychanie dymu pochodzącego ze spalania drewna, tak samo jak wdychanie dymu ze spalania węgla, będzie prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych. Tak więc dla zachowania zdrowia  własnego i innych – warto zainteresować się alternatywnymi metodami ogrzania swojego domu.